Pratite pismenicu na društvenim mrežama.

Zatvorite.

Prevladati znači nadjačati, nadvladati, savladati, biti veći brojem. Ista značenja ima i glagol preovladati. Dakle, pravilno je i jedno i drugo.

Reč je o svršenim glagolima. Naspram prevladati stoje nesvršeni prevladavati i prevlađivati, a naspram preovladati – preovladavati i preovlađivati.

Glagolski prilog sadašnji glagola preovladavati glasi preovladavajući, a glagola preovlađivati – preovlađujući.

Šareneti ili šareniti?

 

Srednje, kao prvi deo složenice, kazuje srednji stepen ili srednju meru onoga što znači osnovna reč, npr. srednjerazvijen.

Srednjo, kao prvi deo imenskih i pridevskih složenica, znači srednji: srednjovekovni, srednjoevropski, srednjoškolac.

Onaj koji se odnosi na srednji vek (književnost, državu…) je srednjovekovan, srednjovekovni.

Dakle, pravilno je srednjovekovni, ne srednjevekovni.

Na molebanu ili na molebnu?

Postoji jedno „pravilo” koje insistira na pravljenju razlike između zahvaljujem i zahvaljujem se:

– ukoliko želite da nekome iskažete zahvalnost, kaže se – zahvaljujem.

– ako želite da na učtiv način odbijete ponuđeno, kaže se – zahvaljujem se.

U Rečniku jezičkih nedoumica, Klajn kaže: „zahvaliti, zahvaljivati; ne: zahvaliti se, zahvaljivati se, osim kad znači – odreći se”.

U skladu sa ovim, ukoliko nam neko, na primer, ponudi kafu, a mi ne želimo da je popijemo, reći ćemo: Zahvaljujem se, i obrnuto – ako želimo, reći ćemo: Zahvaljujem (bez se) i popiti kafu.

Međutim, da li je ovo u potpunosti tačno i da li sve navedeno treba shvatiti kao neprikosnoveno pravilo?

Normativni priručnici uglavnom preporučuju da se zahvaliti (zahvaljivati) upotrebljava u značenju: izraziti (izražavati), zahvalnost, odati (odavati) priznanje, a da se zahvaliti se (zahvaljivati se) upotrebljava u značenju: na učtiv način se odreći (odricati) nečega.

Svakodnevne govorne situacije, međutim, pokazuju da se podjednako često govori i jedno i drugo, bez obzira na to da li se želi iskazati zahvalnost uz prihvatanje, ili uz odricanje.

Norma našeg jezika ne postavlja nikakvo ograničenje u vezi sa upotrebom ovog glagola, ali daje preporuku.

U značenju izraziti (izražavati) zahvalnost mogu se upotrebiti obe forme glagola – i zahvaliti (zahvaljivati) i zahvaliti se (zahvaljivati se), ali nerefleksivnoj formi (bez se) treba dati prednost.

U značenju – na učtiv način se odreći – bolje je upotrebljavati refleksivnu formu (sa se).

Hvala ili zahvaljujem?

Komparativ prideva dalek glasi dalji. Do daljeg(a) znači: zasad, privremeno, dok se drukčije ne naredi, npr. Do daljeg će biti po starom.

Daljni i daljnji (u komparativnom značenju): koji nastaje u narednom periodu, koji sledi, dalji, budući.

(Rečnik srpskoga jezika)

Dakle, oba primera – do daljeg i do daljnjeg – odnose se na isto i mogu se ravnopravno upotrebljavati. Pravopis srpskoga jezika, međutim, prednost daje pridevu dalji: bolje je reći do daljeg nego do daljnjeg.

Najčešće pravopisne greške (na slovo D)