Srpski rodoslov: kako se nazivaju preci 16 kolena unazad


Srpski srodnički odnosi proističu iz srodstva (krvnog, građanskog, tazbinskog, prijateljskog, duhovnog) i srpski jezik je vrlo bogat rečima kada su u pitanju rodbinski odnosi. Neki termini se ne mogu naći i prevesti u jednoj reči na mnoge druge jezike, uključujući i druge slovenske jezike.

Postoje dva načina za izračunavanje (komputaciju) krvnog srodstva: građansko ili civilno izračunavanje (lat. computatio civilis) i prirodno izračunavanje (lat. computatio naturalis). Prvim se utvrđuju stepeni, a drugim kolena.

Prirodno izračunavanje u pravoj liniji vrši se kao kod civilnog izračunavanja. Kolena se izračunavaju od potomaka ka pretku ili obratno (npr. prvo koleno su otac/majka i sin/kćerka, drugo koleno su deda/baba i unuk/unuka itd.). Kod pobočnog srodstva je drugačije, tu se izračunava odstojanje samo sa jedne strane. Ako je na jednoj strani odstojanje veće do zajedničkog pretka, onda se uzima u obzir samo veće odstojanje. Tako, brat i sestra su prvo koleno, prvi rođaci su drugo koleno, ujak i nećak su drugo koleno. Prirodno izračunavanje prisutno je u običajnom pravu i kanonskom pravu, mada npr. Srpska pravoslavna crkvaizračunava krvno srodstvo i sva druga srodstva po stepenima.

srpski-rodoslov
Roditelji su otac i majka deteta:
Majka – ženski roditelj deteta (biološka majka);
Otac – muški roditelj deteta (biološki otac);
Očuh – muž majke za njenu decu iz prethodnog braka ili vanbračne veze;
Maćeha – očeva žena njegovoj deci iz prethodnog braka ili vanbračne veze.

Braća i sestre roditelja i njihovi supružnici:
Stric ili čiča, čika, ćić – očev brat;
Strina – supruga očevog brata (nije u krvnom srodstvu);
Ujak– majčin brat;
Ujna – ujakova žena (nije u krvnom srodstvu);
Tetka – očeva ili majčina sestra;
Tetak ili teča – tetkin muž (nije u krvnom srodstvu).

Srodnici po pravoj nishodnoj liniji (potomci):
Sin – muško dete roditelja;
Kćer ili ćerka – žensko dete roditelja;
Pastorak – sin očuhove žene ili maćehinog muža iz prethodnog braka ili vanbračne veze;
Pastorka – kćerka očuhove žene ili maćehinog muža iz prethodnog braka ili vanbračne veze;
Unuk – sinovljev ili kćerin sin;
Unuka – sinovljeva ili kćerina kćerka;
Praunuk – unukov ili unukin sin;
Praunuka – unukova ili unukina kćerka;
Čukununuk – praunukov ili praunukin sin;
Čukununuka – praunukova ili praunukina kćerka;
Bele pčele – deca čukununuka.

Potomci zajedničkih roditelja ili samo jednog zajedničkog roditelja:
Brat – sin istih roditelja u odnosu na drugu decu tih roditelja;
Sestra – kći istih roditelja u odnosu na drugu decu tih roditelja;
Polubrat – brat drugoj deci samo po ocu ili po majci;
Polusestra – sestra drugoj deci samo po ocu ili po majci.

Srodnici po pravoj ushodnoj liniji (preci):

0 Sin, ćerka
1 Otac, majka
2 Deda, baba
3 Pradeda, prababa
4 Čukundeda, čukunbaba
5 Navrdeda, navrbaba
6 Kurđel, kurđela
7 Askurđel, askurđela
8 Kurđup, kurđupa
9 Kurlebalo, kurlebala
10 Sukurdov, sukurdova
11 Surdepač, surdepača
12 Parđupan, parđupana
13 Ožmikur, ožmikura
14 Kurajber, kurajbera
15 Sajkatav, sajkatavka
16 Beli orao, bela pčela

Dvorodno srodstvo (tazbina i prijateljstvo):
Svekar — muževljev otac;
Svekrva — muževljeva majka;
Tast ili punac — ženin otac;
Tašta ili punica — ženina majka;
Zet — ćerkin ili sestrin muž;
Snaha ili snaja — sinovljeva, unukova ili bratova žena;
Dever — muževljev brat;
Jetrva — žena muževljevog brata;
Zaova — muževljeva sestra;
Svojak ili svak — muževljeve sestre muž;
Šurak ili šurijak — ženin brat;
Šurnjaja — žena ženinog brata;
Svastika — ženina sestra;
Pašenog, pašanac ili svak, badža/o, šogor — muž ženine sestre;
Svastić odnosno svastičina — sin odnosno ćerka ženine sestre;
Prijatelj — otac kćerkinog muža ili sinove supruge;
Prija — majka kćerkinog muža ili sinove supruge.

Izvori:
Član 18. Bračnih pravila Srpske pravoslavne crkve (II dopunjeno i ispravljeno izdanje Svetog arhijerejskog sinoda, Beograd, 1994)
Član 20. Bračnih pravila Srpske pravoslavne crkve

Ostavite komentar.

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena zvezdicom.

Pismenica vam preporučuje da pročitate i...

macevanje-jezikom
Sterija i Vuk: mačevanje jezikom
24/02/2016
u-jeziku-je-duhovnost-naroda-telebek
U jeziku je duhovnost naroda
28/12/2015
Lektura-korektura-marketing
Lektura, korektura i marketing: zajednički poduhvat kulture i biznisa
26/11/2015
prica-za-roditelje
Priča za roditelje
26/11/2015
zasto-sapucemo-na-srpskom-naslovna
Zašto šapućemo na srpskom?
21/11/2015
najvece-jezicke-zablude
Najveće jezičke zablude u srpskom jeziku
19/11/2015
kevin-leman
Pet korisnih saveta za roditelje školaraca, dr Kevin Leman
18/11/2015
srbija-i-njen-jug-naslovna
Srbija i južnjački dijalekat
10/11/2015
porodica-jezika-naslovna
Stablo jezičkih porodica
09/11/2015