Pratite pismenicu na društvenim mrežama.

Zatvorite.

Svake subote u Konaku kneginje Ljubice, Nataša Popovska, istoričar umetnosti i viši kustos Muzeja grada Beograda, na originalan i veoma interesantan način priča priču o slavnoj srpskoj vladarki.

Kroz životnu ispovest kneginje Ljubice Obrenović, uz tursku kafu i ratluk, posetioci Konaka imaju priliku da upoznaju prvu vladarku obnovljene Srbije i čuju činjenice o najznačajnijim događajima iz vremena kneza Miloša Obrenovića, kao i detalje o odnosu kneza i kneginje, njihovom bračnom životu, i druge zanimljivosti iz privatnog života ovog para.

Pismenica je razgovarala sa Natašom Popovskom, autorkom ove monodrame.

na-kafi-kod-kneginje-3

Kako ste došli na ideju da napišete ovu monodramu? Šta je bila Vaša inspiracija?

Smatrajući to velikim izazovom, odazvala sam se pozivu Muzeja grada Beograda i Turističke organizacije Beograda da osmislim program „Na kafi kod kneginje Ljubice”. Nakratko sam se povela razmišljanjem da zadatu temu ispratim vođenjem publike kroz Konak, uz prigodan tekst o istorijskim prilikama koje prate XIX vek, vizuelno obogaćen kostimom kneginje, kao i tradicionalnim posluženjem kafom u trenucima predaha. Međutim, vrlo brzo odstupila sam od prvobitne namere i, nošena istraživačkim nadahnućem, prestrojila sam se u ulogu pisca, reditelja, glumca, postavljajući priču u „vreme sadašnje” (tj. kneginjino vreme), čime je program sve više postajao svojevrsni vid monodrame, smeštene u interaktivni koncept.

Proces građenja teksta i njegova vizuelizacija nisu izbegli moja česta preispitivanja: u kojoj meri je ovakav vid predstavljanja istorije i njenih tekovina van domena rada u muzejima i angažmana kustosa, pre svega stručnjaka muzeja. Lik kneginje Ljubice, prevashodno sagledan sa aspekta žene, majke, supruge, a svakako ne manje važno, vladarke, bila mi je glavna vodilja u radu na projektu, i moja osnovna inspiracija. Biti blizak sa kneginjom, biti primljen kao njen gost, zahtevalo je brisanje vremena, što sam postigla pomoću teksta, a posebno je pomogao ambijent Konaka i dobrodošlica posluženja kafom u fildžanima i ratlukom. Način na koji kneginja kazuje najosetljivije delove iz svog privatnog života, otkrivajući svoju snagu, ali i slabosti, i najuzdržanije posetioce dotiče pričom ili ih makar pokreće na razmišljanje, koliko u nekim situacijama čvrstina i moć lako mogu da ustuknu pred emocijom i ranjivošću.

na-kafi-kod-kneginje-1

Koliko dugo nastupate sa ovom monodramom? Da li se tekst menjao sa vremenom ili je isti kao i u trenutku njegovog nastanka?

Predstava „Na kafi kod kneginje Ljubice”, čiji sam autor, promovisana je septembra 2009. godine u Konaku kneginje Ljubice, a u sklopu „Dana evropske baštine”. Prvi je museum theatre kod nas, i do danas se izvodi uz nesmanjeno interesovanje publike. Najvećim delom realizovan je u Konaku kneginje Ljubice, koji je u sastavu Muzeja grada Beograda. Pored redovnog izvođenja, bio je uključen u brojne značajne gradske manifestacije, kao što su „Noć muzeja”, „Dani evropske baštine” i „Dani Beograda”. Svojim sadržajem prilagodljiv sličnim, ali i drugačijim prostorima, bio je uključen u projekat „Pod krošnjama topčiderskog platana”, koji se u letnjim mesecima realizuje ispred Miloševog konaka u Topčideru, a u organizaciji Turističke organizacije Beograda. Takođe je redovan učesnik u „Danima kneginje Ljubice”, koji se tradicionalno odvija svake godine u Vraćevšnici, u organizaciji Turističke organizacije Gornji Milanovac.

U sklopu nekih od gore pomenutih manifestacija, lik kneginje Ljubice vodi dijalog sa glumcem u ulozi kneza Miloša, što ukazuje na brojne mogućnosti teksta prilagodljivog drugačijim ambijentima i situacijama. Učesnik je raznih promotivnih muzejskih i turističkih dešavanja, takođe gostovanja u inostranstvu, kao i humanitarnih akcija. Brojna su i gostovanja u vodećim pozorištima širom Srbije, dok pozivi za nova druženja kneginje sa njenim narodom stalno pristižu. Volela bih da istaknem da se predstava izvodi i na engleskom jeziku, čime smo našu istoriju približili stranim posetiocima, koji su česti gosti.

na-kafi-kod-kneginje-2

Šta je to što nam monodrama, za razliku od istorijskih podataka, govori o Milošu i Ljubici Obrenović? Koliko je u njoj istorije, a koliko umetničke slobode?

Ovo je pre svega priča o smeloj i hrabroj kneginji Ljubici, jednoj od najcenjenijih srpskih vladarki XIX veka. Ono što svi primećujemo jeste da se interpretiranje naše istorije, najčešće vezuje za podvige vladara i velikih vojskovođa, dok se o našim vladarkama jako malo zna.  Realizacija ovog interaktivnog muzejskog programa predstavlja moju duboku potrebu da ukažem na značaj žena kroz istoriju. Pravi primer za to je kneginja Ljubica, koja je bila u stanju da ceo svoj život žrtvuje za porodicu i svoju domovinu. Njena snaga da podnese sve nedaće, da sačuva porodicu, i u trenucima ključnim za Srbiju bodri muža i ustanike, što će kasnije predodrediti Miloša za drugog vožda, kao takva ne sme biti zaboravljena u istorijskim kazivanjima.

Ceo njen život ispisan je smenom pobede i bola, a 1842. godine zadao joj je možda i najteži udarac, pored gubitka dece, a to je da je morala da ode iz Srbije. Tu dolazimo do trenutka kada kneginja Ljubica napušta svoju voljenu zemlju, doduše ne iz Konaka kneginje Ljubice, već iz Miloševog konaka u Topčideru. Dala sam sebi umetničku slobodu te sam poslednje trenutke života kneginje Ljubice u Srbiji smestila u njen Konak.

Šta je to što je posetiocima najinteresantnije?

Prisnost koja se prirodno stvara tokom trajanja programa, između zamišljenog lika kneginje i posetilaca, najuočljivija je kada ona govori o tužnom činu ubistva Petrije, od njene ruke, što čini u naletu ljubomore i zbog čega će se kajati do kraja života. To svakako ne opravdava njen postupak, ali stvara posebnu atmosferu saosećanja kod posetilaca, uz neretke suze. Vezivanje za prošlost ostvareno je i činom dobrodošlice, kada kneginja svoje goste dočekuje u divanhani, kako se to inače činilo u njeno vreme. Potom svi zajedno obilazimo i druge prostorije Konaka, u kojima su sobe nameštene pod uticajem istoka. Kneginjina priča se tada bazira na objašnjavanju običaja iz njenog vremena, načina stanovanja, vaspitavanja dece, dvorenja muža, odevanja, gde je vizuelno i naratorsko u potpunoj sprezi, tako da se izloženi predmeti u prostoru uklapaju u priču i povratno, predmet u prostoru je povod za priču o njemu.

Da li ste nekada bili u domu našeg nobelovca? Pismenica vam je pripremila virtuelnu šetnju kroz Spomen-muzej Ive Andrića. Pogledajte OVDE.

Na mestu na kojem se nekada nalazila čuvena Platonova Akademija, posetioci će u okviru virtuelnih tura moći da saznaju nešto više o životu i delu slavnog filozofa.

platon-muzej

Zahvaljujući najnovijoj tehnologiji i specijalno organizovanim aktivnostima, posetioci će sada moći uživo da „iskuse” život i studijski program na Platonovoj Akademiji, osnovanoj 387. godine pre nove ere. Nova, obimna izložba „priča” priču o Platonovom delu i filozofiji, njegovom uticaju na modernu misao, kao i uticaju, ulozi i razvoju škole kroz vreme.

„Atina postaje moćna raskrsnica kultura, inovacija i kreativnog izražavanja u Evropi. U ovoj novoj kulturnoj realnosti – Platonovoj Akademiji – digitalni muzej će dokazati da predstavlja još jednu referentnu tačku grada”, izjavio je gradonačelnik Atine Jorgos Kaminis tokom ceremonije otvaranja prošlog četvrtka.

Jedan od najpoznatijih učenika Akademije bio je Aristotel, koji je 335. godine pre nove ere osnovao svoju školu – Licej.

Muzej je otvoren svakog dana (osim ponedeljkom) od 9 do 16 časova, a ulaz je besplatan.

Izvor: www.b92.net

Neposredno posle smrti Ive Andrića, 13. marta 1975. godine, odlukom Skupštine grada Beograda ustanovljen je Spomen-muzej Ive Andrića, kao muzej u sastavu Muzeja grada Beograda.

Andrić se 1958. godine, nakon sklapanja braka s Milicom Babić, preselio iz Prizrenske 7 u zajednički stan u Proleterskih brigada 2a (danas Andrićev venac 8).

Stambeni prostor površine 144 m2 uslovno je podeljen na tri celine – autentični prostor, koji obuhvata ulazni hol, salon i Andrićevu radnu sobu, i izložbeni prostor muzejske postavke dobijen adaptiranjem dve spavaće sobe. Posebnu celinu čine radne kancelarije kustosa i vodiča i muzejski depoi, koji su smešteni u adaptiran prostor nekadašnjih pomoćnih sprostorija – kuhinje, devojačke sobe, kupatila i degažmana.

 

Ulazni hol

Ulazni hol Velikim delom je sačuvao svoj prvobitni izgled i namenu. Izdvaja se bista Ive Andrića na postamentu, rad Sretena Stojanovića u bronzi iz 1952. godine, i jedan od najbolje izrađenih Andrićevih portreta. Otvorena polica za knjige, sa obimnim tomovima domaćih i stranih rečnika i enciklopedija, i beletrističkih izdanja na francuskom, nemačkom i engleskom jeziku, već na samom ulazu ukazuje da će knjiga biti eksponat kome su drugi podređeni. To je ujedno i početak bogate pripovesti o nobelovcu. U dubini ulaznog hola, prostor se otvara i račva prema izložbenoj postavci i salonu.

hol-muzej

 

Salon

Enterijer salona, s velikom terasom i pogledom na dvorišni zid gusto obrastao bršljanom, odaje istančan ukus i prefinjenost bračnog para Andrić, od kojih su oboje, svako na svoj način, bili u službi umetnosti – književnosti i teatra. Na jednom od zidova salona izdvaja se markantan portret njegove supruge Milice, rad slikara Milenka Šerbana, koji je izložen tek 1975. godine, nakon Andrićeve smrti.

salon-muzej

Slike izložene u salonu deo su bogate kolekcije sačuvane u Andrićevoj zaostavštini, i u velikom broju su pokloni samih umetnika ili državnih institucija. Među njima su najznačajnija imena jugoslovenskog i srpskog slikarstva HH veka – Petar Lubarda, Peđa Milosavljević, Petar Omčikus, Milo Milunović, Roman Petrović, Miha Maleš, Nikola Bešević, Ignjat Job, Kosta Hakman, Nikola Graovac, Stojan Aralica, Mirko Počuča, Nedeljko Gvozdenović, Leposava St. Pavlović, Zuko Džumhur, Voja Stanić. Mnogi radovi su signirani posvetama slikara-autora Ivi Andriću.

salon2-muzej

Andrić je goste primao isključivo u ovom prostoru, a njegova radna soba bi ostajala zatvorena, gotovo nedodirljiva za svet spolja i posetioce.

 

Radna soba

Prostor u kojem je Andrić vodio svoj najličniji, najskrovitiji život, predstavlja svakako i najzanimljiviji deo muzeja. Zbog osetljivosti materijala koji je izložen u otvorenom enterijeru sobe, u nju se ne ulazi dublje od ulaznih vrata. Enterijerom dominira biblioteka, smeštena na tri zida, na otvorenim policama i u ugaonu zastakljenu policu. Sekreter izrađen u stilu austrijskog klasicizma s početka HIH veka, stojeći pult Luj HVI i pisaći sto od pune hrastovine u stilu neorenesanse, na kome su naliv-pero i otvorena sveska sa Andrićevim rukopisom, simbolizuju atmosferu stvaranja, čitanja, beleženja i posvećenosti književnom radu.

radnasoba-muzej

Sabrana dela Getea na nemačkom i Balzaka na francuskom jeziku, u luksuznom kožnom povezu i odličnom izdanju, dela Vuka St. Karadžića i narodne književnosti, čuvena Prosvetina edicija, Biblioteka velikih romana, veliki broj naslova iz oblasti istorije i istorije umetnosti, tomovi enciklopedije Larousse, i bogat izbor domaćih i stranih rečnika i lingvističkih studija, jesu Andrićeva obavezna literatura. Izdvajaju se i primerci bibliofilskih i fototipskih izdanja stare srpske književnosti, knjiga sa ekslibrisom, s posvetama književnika, prevodilaca i izdavača Andriću, čiji su autori Klod Avlin, Luj Aragon, Aleksandar Belić, Miodrag Bulatović, Aleksandar Vučo, Marko Ristić, Oskar Davičo, Vladan Desnica, Aleksandar Deroko, Ilja Erenburg, Gun Bergman, Leonid Leonov, i još stotinak drugih. Kao stara i retka knjiga, dragoceni su primerak Justinijanovog zakonika (Codicis Iustiniani) iz 1602, i bogoslužbeni Minej kneza Mihaila Obrenovića, štampan u Beogradu 1848. godine, koji osvetljavaju pisca i kao antikvara starih rukopisa.

radnasoba2-muzej

Knjižni fond Andrićeve biblioteke sadrži 4502 bibliografske jedinice, prema popisu Muzeja grada Beograda iz 1985. godine, u koji su dodatno, u odnosu na popis iz 1975. godine, uvrštena i Andrićeva dela na srpskom jeziku, prevodi na strane jezike, kao i knjige o Andriću.

 

Muzejska postavka

Integralni sinopsis postavke mogao bi, uslovno, biti podeljen u nekoliko tematskih celina:

Rođenje i školovanje 1894-1919,
Godine diplomatije 1920-1941,
Ratne godine 1941-1945,
Književni rad 1912-1975,
Privatna prepiska, susreti i prijateljstva,
Kulturno-umetnička angažovanost 1945-1975,
Nobelova nagrada 1961,
Priznanja i odlikovanja.

stalnapostavka-muzej

Predstavljen je raznorodan muzejski materijal iz Legata Ive Andrića, kao što su rukopisi, prepiska, arhivska građa, časopisi i knjige, fotografije, dela likovne umetnosti, diplome i odlikovanja, lični predmeti i predmeti primenjene umetnosti.

stalnapostavka2-muzej

Muzeološka priča se odvija u hronološkoj ravni, i granajući se u nekoliko pravaca sintetiše ličnost Andrića i kao pisca, i kao diplomate, građanina Beograda, društveno angažovanog umetnika, dobitnika najvećih domaćih i evropskih priznanja, ali i kao čoveka u trenucima odmora sa suprugom i prijateljima.

Pismenica vas je virtuelno vodila kroz Muzej. No, i sami znate da to nije dovoljno. Lepotu ovog prostora doživećete u potpunosti i na pravi način jedino ako odete na Andrićev venac br. 8. Uživaćete.